Skip to content
ThuisBesparen.nl

Situatie · Labelsprong

Rijtjeshuis uit de jaren 70: zo kom je aan een beter energielabel

Je woont in een rijtjeshuis uit de jaren 70 en er staat iets te gebeuren met het label: de geldverstrekker vraagt ernaar, je denkt aan verkopen, of de woonkamer aan de gevelkant is gewoon koud. Dit bouwjaar heeft een herkenbaar rijtje plekken waar het misgaat, maar geen vast antwoord per woning: een spouwmuur die leeg, deels gevuld of allang nageïsoleerd kan zijn, dubbel glas van de eerste generatie zonder de coating en gasvulling die later gangbaar werden, een vloer boven een kruipruimte die je aan je voeten voelt, en een dak waarvan je de staat pas kent als je op zolder hebt gekeken. Of dat dak of juist de zoldervloer het vlak is dat telt, hangt ervan af of de zolder een verwarmde kamer is of een koude bergruimte. Wat er precies zit, weet je pas als iemand heeft gekeken, en juist die stap wordt het vaakst overgeslagen.

Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Laatst herzien in augustus 2026.

Het korte antwoord

Begin niet bij een maatregel maar bij een inspectie: in een jaren 70-rijtjeshuis bepaalt wat er al in de spouw, onder de vloer en boven het plafond zit welke maatregel nog iets toevoegt. Pak daarna de schil aan, te beginnen bij wat je niet ziet: de spouw, de vloer of de bodem van de kruipruimte, en boven je hoofd de zoldervloer bij een onverwarmde zolder of het dakvlak zelf zodra die zolder een kamer is. In een tussenwoning grenzen de zijmuren aan verwarmde buren, waardoor je warmte vooral kwijtraakt via het dak, de begane grondvloer en de voor- en achtergevel; woon je in een hoekwoning, dan komt daar een zijgevel bij die wel aan buitenlucht grenst, en die schuift naar voren in de rangorde. Bekijk het glas pas daarna, en vergelijk dan met het dubbel glas dat er al in zit en niet met enkel glas. Stem als laatste de verwarming af op de lagere warmtevraag die je dan hebt. Houd daarbij vast dat het label het gevolg is van een warmere woning en niet het doel, en ventileer mee met alles wat je dichtmaakt.

De juiste volgorde

Elke stap hieronder bepaalt wat de volgende nog kan opleveren, en maakt hem meestal goedkoper. Per stap staat erbij waar het in dit woningtype in de praktijk misgaat.

  1. 1

    Zoek eerst uit wat er al zit

    In dit bouwjaar is de spouw soms leeg, soms al gevuld en soms half gevuld door een eerdere eigenaar, en dat verschil bepaalt of na-isoleren nog iets toevoegt. Een installateur die serieus werk levert, boort een gaatje in een voeg en kijkt met een endoscoop in de spouw voordat hij een prijs noemt: hij ziet dan de breedte van de spouw, de vulling en de staat van het metselwerk. Kijk zelf in de kruipruimte of er isolatie onder de vloer hangt en of de bodem droog is, en kijk op zolder of er iets tussen of onder de dakplaten zit. Vraag daarnaast bij je gemeente of het bouwarchief tekeningen van je blok heeft, want in een rijtjeshuis is jouw woning zelden de enige die zo is gebouwd en weten de buren soms al wat jij wilt weten. Een warmtebeeldcamera helpt, maar alleen bij echt koud weer en zonder zon op de gevel, en hij toont oppervlaktetemperatuur en geen isolatiewaarde. Let op: een inschatting die alleen op bouwjaar is gebaseerd, is een aanname over jouw huis en geen meting; laat je daar geen maatregel op verkopen die er misschien al ligt.

  2. 2

    Doe eerst de schil, te beginnen bij wat je niet ziet

    De spouw, de vloer of de bodem van de kruipruimte en de zoldervloer bij een onverwarmde zolder geven in dit woningtype meestal de beste verhouding tussen overlast en resultaat, omdat er aan de woning zelf vrijwel niets verandert. Een tussenwoning heeft alleen een voorgevel en een achtergevel die aan buitenlucht grenzen, want de zijmuren staan tegen verwarmde buren aan, en daardoor wegen het dak en de begane grondvloer zwaarder mee in wat er overblijft dan mensen verwachten. Woon je in een hoekwoning, dan heb je wel een volledige zijgevel aan buitenlucht, vaak de gevel waar wind en slagregen op staan, en dan hoort die zijgevel vooraan in je rijtje in plaats van erbuiten. Is de zolder ooit tot kamer verbouwd, dan verschuift de vraag van de zoldervloer naar het dakvlak: je stookt die ruimte, dus de isolatie hoort om die ruimte heen te liggen, en hetzelfde dakvlak is in de zomer de reden dat het er warm wordt. Isoleren aan de binnenzijde van een bestaand dak kost hoogte en vraagt om een zorgvuldig aangebrachte dampremmende laag aan de warme kant, want vochtige binnenlucht die in de constructie terechtkomt en daar afkoelt, richt schade aan die je pas jaren later ziet; laat dat detail in de offerte benoemen in plaats van het aan de dagploeg over te laten. Let op bij de spouw: hij kan te smal zijn, al gevuld zijn, of vol zitten met speciebaarden, mortel die tijdens het metselen in de spouw is gevallen en die de vulling tegenhoudt. Een installateur hoort dat vooraf endoscopisch vast te stellen en het je te zeggen wanneer vullen geen zin heeft of maar gedeeltelijk lukt, ook als hij daarmee de opdracht kwijtraakt. Onder de vloer geldt eenzelfde voorbehoud: staat er water in de kruipruimte of is de kruiphoogte te klein, dan verandert dat zowel de aanpak als de prijs, en soms is isoleren van de bodem dan de begaanbare route in plaats van de vloer zelf. Neem in deze stap de ventilatie mee, want een schil die dichter wordt houdt ook het vocht binnen dat je met douchen, koken en ademen zelf maakt: controleer de roosters, de afzuiging in keuken en badkamer en de ventilatiecapaciteit voordat je alles sluit, anders ruil je een koude woning in voor een klamme.

  3. 3

    Vergelijk het glas met wat er al in zit

    Bij glas loopt de vergelijking in dit bouwjaar niet tussen enkel glas en triple, maar tussen het dubbel glas dat er al in zit en wat een vervanging daar bovenop doet. Dat verschil is kleiner dan het verschil dat een verkoper laat zien wanneer hij enkel glas als vertrekpunt neemt, dus vraag expliciet om de vergelijking met jouw huidige beglazing. HR++ glas, dubbel glas met een warmtewerende coating en een gasvulling tussen de ruiten, is de gebruikelijke stap; triple glas is zwaarder en vraagt vaker ander hang- en sluitwerk of andere kozijnen, en dat hoort in de offerte te staan en niet in de nacalculatie. Kijk ook naar de kozijnen zelf, want nieuw glas in een kozijn dat rot of kromgetrokken is, is werk dat je binnen afzienbare tijd opnieuw betaalt. Loop op een koude dag langs de ramen en voel waar het echt tocht: kierdichting rond kozijnen, de brievenbus en het zolderluik kost weinig en pakt precies de klacht aan die veel mensen aan het glas toeschrijven. Let op: koudeval bij een raam voelt als tocht maar is iets anders, namelijk lucht die langs een koud oppervlak naar beneden zakt, en die verdwijnt pas met beter glas en niet met een tochtstrip.

  4. 4

    Stem daarna de verwarming af op het huis dat je dan hebt

    Een woning die minder warmte verliest, kun je verwarmen op een lagere aanvoertemperatuur, de temperatuur van het water dat naar je radiatoren gaat. Begin met de stap die niets kost: verlaag de aanvoertemperatuur van de cv-ketel, laat de radiatoren waterzijdig inregelen zodat elke radiator de hoeveelheid water krijgt die bij zijn ruimte past, en kijk op een koude dag of het huis warm blijft. Blijft een kamer achter, dan weet je precies waar de afgifte tekortschiet en of een ruimere radiator of vloerverwarming nodig is voordat een warmtepomp in beeld komt. Een tussenwoning heeft bovendien minder vermogen nodig dan een vrijstaand huis met hetzelfde vloeroppervlak, omdat de woningscheidende muren aan verwarmde buren grenzen en daardoor nauwelijks warmte afvoeren; laat het vermogen dus uitrekenen op jouw woning en niet afleiden uit het aantal vierkante meters. Let op: staat een buurwoning leeg of wordt er niet gestookt, dan gaat die vlieger niet op en verlies je wel degelijk warmte door de zijmuur. Let ook op de plek van een eventuele buitenunit, want in een rijtjeshuis is de tuin smal en staat zo’n unit al snel vlak bij de erfgrens. Het Besluit bouwwerken leefomgeving legt de grens van 40 dB(A) voor de avond en nacht op de perceelgrens zelf, dus hoe dichter de unit daarbij staat, hoe minder speling de opstelling heeft: laat de installateur vooraf voorrekenen wat zijn toestel op die plek op de grens geeft, en vraag daarnaast bij je gemeente na wat er voor jouw pand en jouw gevel vergunningplichtig is, want dat verschilt per plek en per situatie.

  5. 5

    Laat het label pas opnemen als de schil klaar is

    Een geldig energielabel komt van een gecertificeerd energieadviseur die de woning ter plaatse opneemt, dus laat die opname doen als de maatregelen er liggen en niet ertussenin. Vraag hem vooraf welk bewijs hij nodig heeft om een uitgevoerde maatregel mee te kunnen rekenen, bijvoorbeeld bij spouwvulling die je achteraf niet meer kunt zien, want wat niet aantoonbaar is kan hij niet zomaar meenemen. Bewaar daarom facturen, foto’s van het werk in uitvoering en de productgegevens met de Rd-waarde erbij, het getal dat aangeeft hoe goed een isolatielaag warmte tegenhoudt. Let op: sturen op de letter kan je richting de maatregel duwen die in de berekening het snelst scoort in plaats van de maatregel die je woonkamer warm maakt, en dat zijn niet altijd dezelfde. Het label is een middel: het vertelt een koper of een geldverstrekker iets over je woning, terwijl het niets zegt over de tocht die je op de bank voelt. Vraagt je geldverstrekker om een bepaald label, vraag hem dan schriftelijk welke stap precies wordt verlangd en op welk moment die moet zijn aangetoond, want die eis verschilt per verstrekker en per product en wij kunnen hem niet voor je invullen.

Waarom de volgorde uitmaakt

De volgorde is hier geen theorie maar een kostenkwestie. Elke stap verkleint de rekening van de volgende, en de eerste stap voorkomt dat je betaalt voor iets wat er al ligt.

  • Kijken voor kopen

    Wat er al in de spouw en onder de vloer zit, bepaalt welke maatregel nog iets toevoegt. Een offerte op bouwjaar is een aanname, een inspectie is een antwoord.

  • Schil voor bron

    Elke maatregel aan de schil verkleint het toestel dat je daarna nodig hebt. Andersom betaal je voor vermogen dat je na het isoleren niet meer gebruikt.

  • Warm voor letter

    Het label volgt uit een warmere woning en is niet het doel. Wie op de letter stuurt, kiest soms de maatregel die scoort in plaats van de maatregel die je voelt.

De maatregelen bij deze keuze

Waar elke stap precies over gaat, lees je op de bijbehorende pagina. Hier zie je hoe ze in deze situatie samenhangen.

Kosten en subsidie

In dit woningtype zit het geld vooral in werk en bereikbaarheid, minder in materiaal. Spouwvulling is boren en vullen en wordt per oppervlakte gevel gerekend; werk in de kruipruimte hangt af van de kruiphoogte, de toegang en of de bodem droog is; en bij glas betaal je per kozijn, met een toeslag zodra er aan de achtergevel een steiger of hoogwerker aan te pas komt. Vraag daarom om een offerte waarin het voorwerk, het materiaal en de afwerking apart staan, want alleen dan kun je prijzen van verschillende bedrijven naast elkaar leggen.

Voor isolatiemaatregelen bestaat ISDE-subsidie, die je als woningeigenaar zelf aanvraagt bij RVO nadat het werk is uitgevoerd. De regeling stelt voorwaarden aan welke maatregelen meetellen, aan de isolatiewaarde die je haalt en aan het oppervlak dat je aanpakt, en die voorwaarden en bedragen wijzigen per jaar: controleer ze bij RVO voordat je opdracht geeft, en houd er rekening mee dat het budget eindig is en in de loop van het jaar kan opraken. Voor de financiering verstrekt het Nationaal Warmtefonds leningen aan woningeigenaren, en sommige gemeenten hebben daarnaast een eigen regeling of een subsidie voor een energieadvies; vraag bij je gemeente na wat er voor jouw adres geldt. Laat de regeling alleen niet de volgorde bepalen. De maatregel die in jouw woning het meeste oplevert, valt niet altijd onder de subsidie, en een lagere netto prijs voor het verkeerde werk blijft de duurdere keuze.

Veelgestelde vragen

Welke maatregel levert in een jaren 70-rijtjeshuis het meeste op?

Dat hangt af van wat er al ligt, en daarom komt de inspectie voor de offerte. Is de spouw nog leeg, dan is spouwvulling meestal de maatregel met de beste verhouding tussen overlast en resultaat, omdat er aan de woning vrijwel niets verandert. Is de spouw al gevuld, dan verschuift het zwaartepunt naar de vloer of de bodem van de kruipruimte en naar het dak: de zoldervloer als de zolder koud blijft, het dakvlak zelf als er een kamer zit. Woon je in een hoekwoning, dan hoort de vrije zijgevel hoog in het rijtje, want die grenst wel aan buitenlucht terwijl de zijmuren van een tussenwoning tegen verwarmde buren staan. Wij noemen hier bewust geen bedragen of besparingen per maatregel, omdat die afhangen van jouw gevel, jouw kruipruimte en jouw stookgedrag; de actuele richtbedragen per maatregel staan bij Milieu Centraal en RVO.

Hoe weet ik of mijn spouwmuur al geïsoleerd is?

Door te kijken, niet door te rekenen. Een installateur boort een klein gat in een voeg en kijkt met een endoscoop in de spouw: hij ziet dan of er vulling zit, hoe breed de spouw is en of er speciebaarden in de weg zitten. Soms staat het ook in het bouwarchief van de gemeente of in de papieren van een vorige eigenaar, en in een rijtjeshuis hebben de buren het antwoord soms al. Een schatting op bouwjaar is geen antwoord, want in dit bouwjaar komt zowel een lege als een deels gevulde spouw voor.

Moet ik mijn dubbel glas uit de jaren 70 vervangen?

Alleen als de vergelijking klopt. De winst zit in het verschil tussen jouw huidige dubbel glas en het nieuwe glas, en dat verschil is kleiner dan het verschil met enkel glas waarmee verkopers graag rekenen. Vraag dus om de vergelijking met wat er in je kozijn zit, en beoordeel tegelijk de staat van de kozijnen, want nieuw glas in een rot kozijn is uitgesteld werk. Is de klacht vooral tocht en niet de kou van het raam zelf, dan is kierdichting de goedkopere eerste stap.

Mijn geldverstrekker vraagt om een beter energielabel. Wat nu?

Vraag eerst schriftelijk welk label of welke maatregel precies wordt verlangd en op welk moment dat moet zijn aangetoond, want die eis verschilt per geldverstrekker en per product. Leg die eis daarna naast de inspectie van je woning, zodat je weet welke stap je feitelijk mist. Wat een labelsprong voor jouw leenruimte of rente betekent, kunnen wij niet invullen: dat is een vraag voor je geldverstrekker of je hypotheekadviseur. Wij verkopen niets en bemiddelen nergens in, dus je kunt hier alleen nalezen wat de maatregelen zelf doen.

Ik wil de woning verkopen. Loont isoleren dan nog?

Voor de verkoop telt vooral dat het label is opgenomen en geregistreerd en dat je kunt laten zien wat er is gedaan, dus bewaar facturen en productgegevens. Wat een labelsprong bij verkoop oplevert, hangt af van je woning, je wijk en de markt van dat moment, en wie je daar een vast bedrag voor noemt, verkoopt je iets. Let ook op de verleiding om te kiezen voor de maatregel die in de berekening het snelst scoort in plaats van de maatregel die de woning warm maakt, want een koper loopt door het huis en voelt het verschil. Ga je zelf niet meer van het comfort profiteren, dan is het eerlijker om die afweging expliciet te maken dan hem weg te rekenen.

Moet ik meer gaan ventileren als ik isoleer?

Ja, en dat is geen bijzaak. Douchen, koken, wassen en ademen brengen vocht in huis, en een woning die minder lucht doorlaat houdt dat vocht vast tot het neerslaat op de koudste plek die overblijft. Zo krijgt een pas geïsoleerd huis alsnog schimmel in een hoek of achter een kast. Controleer daarom bij elke schilmaatregel of de roosters, de afzuiging in keuken en badkamer en de ventilatiecapaciteit nog kloppen, en plak geen roosters dicht om tocht op te lossen.

Heb ik in een tussenwoning een kleinere warmtepomp nodig dan mijn vrijstaande buurman?

Meestal wel. De woningscheidende muren grenzen aan verwarmde buurwoningen en voeren daardoor nauwelijks warmte af, dus een tussenwoning verliest warmte via minder vlakken dan een vrijstaand huis met hetzelfde vloeroppervlak. Laat het benodigde vermogen wel uitrekenen op jouw woning zoals die na het isoleren is, want een toestel dat te ruim bemeten is schakelt op milde dagen kort aan en uit en dat kost rendement. Staat de buurwoning leeg of wordt er niet gestookt, dan vervalt het voordeel van die zijmuur voor een deel.

Kan ik het label ook verbeteren met alleen zonnepanelen?

Panelen verlagen je energierekening, maar ze maken de gevel niet warmer en de vloer niet minder koud. Hoe zwaar eigen opwek meeweegt in de labelberekening van jouw woning, is een vraag voor de energieadviseur die de opname doet: hij rekent met een vastgelegde methode en kan je vooraf zeggen wat een maatregel in jouw geval verandert. Kies je panelen om het label, dan loop je het risico dat de klacht waarmee je begon, de koude woonkamer, blijft staan. In de volgorde hierboven staan panelen daarom achteraan, niet omdat ze weinig doen, maar omdat ze iets anders doen dan isoleren.

Lijkt jouw situatie hier meer op?

Elke situatie heeft een eigen volgorde. Deze liggen het dichtst bij die hierboven.

Bronnen

Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Bedragen en regelingen zijn tijdsgebonden. Laatst gecontroleerd op 23 mei 2026. Controleer de actuele voorwaarden altijd bij de bron voordat je beslist.

Lees wat de letter op je label meet

Op de pagina over het energielabel staat wat de letter zegt, hoe hij tot stand komt en wat hij juist niet vertelt over comfort, met de bron en de controledatum erbij.

Wat het energielabel betekentIsolatie: wat elke maatregel doet