Besparen · Airco & koelen
Een split-airco is technisch een lucht-lucht warmtepomp: hij koelt in de zomer en kan in de winter ook efficiënt verwarmen. Hieronder staan de typen airco naast elkaar, wat het energielabel zegt en hoe je het stroomverbruik laag houdt. Koelen komt wel als laatste, na buitenzonwering, nachtventilatie en dakisolatie.
SCOP 4,5+
Moderne airco’s leveren 4,5 kWh warmte uit 1 kWh stroom, efficiënter dan elke gasketel.
€ 0,15 / uur
Gemiddelde gebruikskosten van een A++ mono-split in normaal koelbedrijf.
– 30%
Energiebesparing door slim ventilatorgebruik, buitenzonwering en timer-instelling.
Kies op basis van het aantal te koelen ruimten, de gewenste verwarmfunctie en de bouwkundige situatie. Voor één enkele kamer is een mono-split bijna altijd het verstandigst; wie 3 of meer kamers wil bedienen kijkt naar multi-split of een warmtepomp met koeling.
Een binnen- en buitenunit met één leidingset. De meest verkochte airco voor woonkamer of slaapkamer. Een goede mono-split kan in de winter ook efficiënt verwarmen tot ongeveer -7 °C buitentemperatuur.
Let op: Voordelig in aanschaf en onderhoud, maar je hebt per ruimte een aparte buitenunit nodig.
Eén buitenunit voedt meerdere binnenunits. Ideaal voor woningen waar je woonkamer en slaapkamers wilt koelen zonder het dak vol te zetten met buitenunits. Per binnenunit instelbaar op temperatuur en stand.
Let op: Compacter en stiller aan de buitenzijde, maar bij uitval van de buitenunit liggen alle binnenunits stil.
Een unit op wieltjes met een afvoerslang door het raam. Snel inzetbaar, maar de slang zorgt voor onderdruk en koelt veel minder efficiënt dan een vaste split-airco. Geschikt als noodoplossing.
Let op: Geen installatie nodig, maar 2 tot 3 keer hoger stroomverbruik dan een mono-split.
Verwarmt én koelt via vloer- of plafondverwarming. Geen aparte buitenunits per kamer en een veel hogere efficiëntie als hoofdverwarmingsbron. Vooral interessant als je tóch van het gas af wilt.
Let op: Hoge investering, maar gecombineerde verwarming + koeling + ISDE-subsidie maakt het op de lange termijn voordeliger.
De SEER (koelen) en SCOP (verwarmen) bepalen samen het energielabel. Hoe hoger de waarde, hoe meer koeling of warmte je krijgt uit één kWh stroom.
| Label | SEER | Wat betekent dit voor je rekening? |
|---|---|---|
| A+++ | ≥ 8,50 | Topklasse. Verbruik ~30% lager dan een A-airco. Vrijwel altijd inverter-techniek en een R32-koudemiddel. |
| A++ | 6,10 – 8,49 | Het gangbare niveau voor moderne huishoudelijke airco’s. Goede balans tussen prijs en zuinigheid. |
| A+ | 5,60 – 6,09 | Acceptabel, maar bij intensief gebruik in de woonkamer al snel duurder over 10 jaar. |
| A of lager | < 5,60 | Verouderde techniek. Alleen overwegen als de airco maar enkele dagen per jaar aanstaat. |
Een verschil van meer dan 6 °C met buiten is zelden comfortabel én kost onnodig veel stroom. Stel in op 24–26 °C en gebruik de ventilatorstand op laag.
Buitenzonwering houdt 5 keer meer warmte tegen dan een gordijn aan de binnenzijde. Een goed bediende screen verlaagt je koelvraag met 30 – 50%.
Programmeer de airco zodat hij een uur vóór thuiskomst start in plaats van de hele dag draait. Een Wi-Fi-airco bespaart op die manier 15 – 25% energie.
Vervuilde filters verlagen de SEER met tot 15%. Filters zijn binnen vijf minuten uit te kloppen of af te spoelen.
Airco-piekvraag valt samen met zonuren. Wie 8 – 12 panelen op het zuiden heeft, koelt op zonnige dagen praktisch gratis.
Met een SCOP van 4,5 verbruikt een moderne airco maar een kwart van de stroom die directe elektrische verwarming nodig heeft. Bij milde winters kun je daarmee aanvullend stoken.
Welk koudemiddel je airco gebruikt, bepaalt wat je apparaat over 5 of 10 jaar nog waard is. Hieronder de belangrijkste mijlpalen, handig om mee te wegen bij aanschaf of vervanging.
EU F-gassen-verordening 517/2014
Eerste grote Europese verordening om broeikasgassen in koelinstallaties (waaronder airco’s) terug te dringen. Installateurs moeten F-gassen-gecertificeerd zijn.
Afbouw HFK-koudemiddelen
R22 al volledig verboden, R410A wordt sterk teruggebracht. Nieuwe airco’s schakelen massaal over op R32 (lager GWP).
Herziene F-gassen-verordening 573/2024
Strengere quota voor HFK’s en sneller tijdpad richting natuurlijke koudemiddelen (R290/propaan, CO₂, ammoniak).
Strengere certificering installateurs
Bewijs van vakbekwaamheid en periodieke lekcontrole verplicht voor alle splitsystemen ≥ 3 kg koudemiddel.
R32 nog standaard, R290 in opkomst
De meeste huishoudelijke split-airco’s gebruiken R32. Eerste consumentenmodellen met R290 (propaan, GWP ≈ 3) komen op de markt.
Vandaag
Verbod nieuwe single-split airco’s met R410A
Voor monosplit-systemen wordt R410A verboden in nieuwe apparaten. Bestaande installaties mogen blijven, maar bijvulling wordt duurder.
Stop verkoop kleine split-airco’s met fluorhoudende gassen
Single-split airco’s tot 12 kW moeten over op natuurlijke koudemiddelen (R290 of CO₂). Belangrijk om te weten bij vervangingsplannen.
Volledige uitfasering F-gassen
EU-doelstelling: alle fluorhoudende koudemiddelen uit de markt. Service en onderhoud op oudere airco’s wordt dan kostbaar of onmogelijk.
Voor een vrijstaande of tussenwoning zonder vergunningsplichtige gevel is een buitenunit meestal vergunningsvrij, mits geluidsnorm en plaatsing aan vereisten voldoen. In een VvE of gemeentelijk monument heb je vrijwel altijd toestemming nodig.
Een mono-split van 3,5 kW koelvermogen verbruikt onder normale belasting 0,4 – 0,9 kWh per uur. Bij € 0,32 per kWh komt dat neer op € 0,13 – € 0,29 per uur. Mobiele airco’s zitten 2 – 3 keer zo hoog.
Nee. Een airco is technisch een lucht-lucht warmtepomp, en daarvoor geeft RVO geen ISDE-subsidie, ook niet als hij als hoofdverwarming wordt geïnstalleerd: Europese regels rekenen dit type toestel tot de airconditioning. ISDE bestaat wel voor een lucht-water of hybride warmtepomp, en sommige lucht-water warmtepompen kunnen via de vloerverwarming ook koelen.
Moderne buitenunits zitten rond de 45 – 55 dB(A) op 1 meter afstand, vergelijkbaar met een koelkast. Houd minstens 1,5 meter afstand tot de erfgrens en plaats trillingsdempers om burenklachten te voorkomen.
Ja, voor de kamer waar hij hangt. Een split-airco is technisch een lucht-lucht warmtepomp: hij haalt warmte uit de buitenlucht en blaast die als warme lucht de kamer in, en levert per kWh stroom meer warmte dan een elektrische kachel. Als hoofdverwarming voor het hele huis schiet hij meestal tekort, want hij verwarmt alleen de ruimtes met een binnenunit, maakt geen warm tapwater en wordt minder efficiënt als het buiten hard vriest. ISDE-subsidie krijg je er niet voor.
Vraag offertes op bij F-gassen-gecertificeerde bedrijven; een serieuze offerte volgt op een bezoek, omdat de plek van het binnen- en buitendeel, de leidinglengte en het geluid richting de buren de prijs bepalen. Vergelijk op het geïnstalleerde vermogen, de SEER- en SCOP-waarden, de garantievoorwaarden en wat jaarlijks onderhoud kost.
Milieu Centraal
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
Informatiepunt Leefomgeving (IPLO)
RVO
Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Bedragen en regelingen zijn tijdsgebonden. Laatst gecontroleerd op .
Zo controleren wij onze cijfers, en wat we doen als een bron niet te openen is
Koelen is de laatste stap, niet de eerste: buitenzonwering, nachtventilatie en dakisolatie gaan eraan vooraf, en een mobiele airco is de duurste vorm. De volgorde staat op de situatiepagina over een huis dat te warm wordt in de zomer.
Technisch is een split-airco een lucht-lucht warmtepomp: hij verplaatst warmte in plaats van hem te maken, en kan dat in het tussenseizoen ook de andere kant op. Wat SEER, SCOP, koudemiddel en de geluidsnorm op de perceelgrens betekenen, staat bij de begrippen over verwarmen en warmtepompen.
Overweeg je koelen én verwarmen, kijk dan ook naar de volledige warmtepompopties, en naar waar de buitenunit mag staan. Wil je met een airco bijverwarmen, dan levert het meestal meer op om eerst de aanvoertemperatuur van je bestaande installatie te verlagen, want dat kost niets en werkt in het hele huis.
Koelen is geen ventileren: een airco koelt de lucht die al binnen is en ververst hem niet. Voelt de lucht in de zomer benauwd of klam, dan zit het probleem in de luchtverversing en niet in de temperatuur; wat je ventilatiesysteem doet en hoe je het onderhoudt is dan de goedkopere ingreep.
Werken met koudemiddel mag wettelijk alleen met een F-gassen-certificaat, en het is meestal ook de voorwaarde voor de fabrieksgarantie. Vraag de garantietermijn per merk na en controleer het certificaat zelf.