Skip to content
ThuisBesparen.nl

Energiecontract

Vast, variabel of dynamisch energiecontract

Je energiecontract bepaalt wat je betaalt, wie het risico draagt als de prijs beweegt, en wat een teruggeleverde kilowattuur waard is. Deze pagina zet de drie vormen naast elkaar, zodat je de keuze maakt op basis van je eigen verbruik, niet op basis van welke vorm nu toevallig goedkoop lijkt.

Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Laatst herzien in augustus 2026.

Het korte antwoord

Een vast energiecontract legt het leveringstarief voor de hele looptijd vast, een variabel contract laat je leverancier het tarief periodiek aanpassen, en een dynamisch contract rekent per uur af tegen de inkoopprijs op de groothandelsmarkt. De keuze gaat niet over welke vorm gemiddeld het goedkoopst is, want dat weet niemand vooraf. Ze verschillen in wie het prijsrisico draagt: bij vast neemt de leverancier dat risico over en verrekent hij dat in een opslag, bij variabel en dynamisch draag je het risico zelf, in ruil voor uitzicht op een lagere prijs als de markt meezit.

De drie vormen naast elkaar

Hetzelfde tarief kan bij de ene vorm vastliggen en bij de andere elk uur veranderen. Dit is waar het verschil in zit.

Vast, variabel en dynamisch energiecontract vergeleken op tariefopbouw, wisselfrequentie, risicodrager en opzegvergoeding.
ContractvormHoe het tarief tot stand komtWisseltWie draagt het risicoOpzegvergoeding
VastLeveringstarief ligt vast voor de looptijd die je afspreekt, doorgaans één of meer jaren.Niet tijdens de looptijd.De leverancier, verrekend in een risico-opslag op het tarief.Kan gelden bij tussentijds opzeggen.
VariabelDe leverancier past het tarief periodiek aan aan de marktprijs, vaak per kwartaal of halfjaar.Op elk aanpasmoment dat de leverancier hanteert.Jij, in ruil voor het ontbreken van een risico-opslag.Zie de regel bij de ACM, hieronder aangehaald.
DynamischVolgt de uurprijs op de groothandelsmarkt, plus de opslag van je leverancier.Elk uur.Jij, volledig en per uur.Zie de regel bij de ACM, hieronder aangehaald.

Een opzegvergoeding hoort bij een vaste looptijd, niet bij een contract dat toch al meebeweegt met de markt. Bij een vast contract kan de leverancier er wel een rekenen, en dan is de vraag welke rekenmethode hij mag gebruiken. Wat er per contractvorm geldt: controleer de actuele voorwaarden bij ACM, en voor de berekening bij een vast contract: controleer de actuele rekenmethode bij ConsuWijzer (ACM). De volledige uitleg en de stappen van een overstap staan op de overstappen-pagina van dit cluster.

Wie het prijsrisico draagt, verschilt per vorm

Bijna elk misverstand over contractvormen komt terug op deze vraag: wie neemt het risico van een bewegende markt over, en wat betaal je daarvoor?

  • Vast: zekerheid met een prijskaartje

    Je weet vooraf wat je per kWh betaalt. Die zekerheid koop je met een opslag die je bij een dalende markt niet terugkrijgt, en die opslag geldt alleen voor de leveringspost, niet voor je hele rekening.

  • Variabel: geen opslag, wel schommeling

    De leverancier past het tarief periodiek aan de markt aan. Je betaalt geen risico-opslag, maar je weet bij het afsluiten niet wat je over een half jaar betaalt.

  • Dynamisch: het risico volledig bij jou

    Je koopt tegen de uurprijs, inclusief de goedkope en de dure uren. Dat levert alleen iets op als je verbruik kunt verplaatsen naar de goedkope uren.

Wat een vast contract werkelijk vastlegt

Een vast contract legt het leveringstarief vast en meestal het vastrecht, en verder niets. Energiebelasting, btw en de netbeheerkosten liggen niet vast: die post bepaalt je netbeheerder en de fiscus, en die kunnen tussentijds veranderen ook al heb je een vast leveringstarief. "Vast" dekt dus nooit je hele rekening. Wat de energierekening precies uit die vier posten opbouwt, staat op de energierekeningpagina.

Variabel: het tarief dat de leverancier zet

Bij een variabel contract stelt de leverancier het tarief periodiek opnieuw vast, gekoppeld aan de inkoopprijs die hij op de markt betaalt. Verhoogt hij het tarief, dan geldt daarvoor een minimale aankondigingstermijn en heb je het recht om kosteloos op te zeggen als je de nieuwe voorwaarden niet accepteert. Verhoogt de leverancier het tarief, dan moet hij dat vooraf aankondigen en mag je kosteloos opzeggen. De termijn die daarvoor geldt: controleer de actuele termijnen bij ConsuWijzer (ACM).

Dynamisch en teruglevering, in het kort

Twee onderwerpen die genoeg diepgang verdienen voor een eigen pagina.

Modelcontract en het aanbod op maat

Een vergelijkingspunt dat elke leverancier verplicht moet kunnen bieden.

Elke leverancier moet naast zijn eigen aanbod op maat ook een standaardcontract kunnen leveren, zodat je appels met appels vergelijkt. Wat de Energiewet daarover voorschrijft: controleer de actuele voorwaarden bij ACM. Elke vergunninghoudende leverancier moet consumenten modelcontracten kunnen aanbieden: standaardcontracten met wettelijk vastgelegde basisvoorwaarden, die dienen als vergelijkbaar referentiepunt naast het eigen aanbod op maat van de leverancier. Hoeveel modelcontracten dat er zijn en sinds wanneer die eis geldt, legt de ACM vast; dat staat elders op deze pagina aangehaald. Het aanbod op maat moet begrijpelijk zijn: de leverancier moet helder maken wat het kost, hoe lang het duurt en wat er verandert ten opzichte van je huidige contract.

De volgorde van kiezen

Eerst weten wat en wanneer je verbruikt, dan pas de contractvorm kiezen. Heb je weinig grip op je verbruiksmoment, dan is de zekerheid van een vast contract vaak meer waard dan het uitzicht op een lagere prijs. Kun je verbruik verplaatsen naar goedkope uren, met een warmtepomp, een elektrische auto of een thuisbatterij, dan wordt dynamisch pas interessant. Wij noemen op deze pagina geen leveranciers en geen actuele tarieven, want die veranderen wekelijks en wij verdienen niets aan je keuze. Wat wij geven is de systematiek waarmee je zelf vergelijkt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een variabel en een dynamisch contract?

Bij een variabel contract past de leverancier het tarief periodiek aan, meestal per kwartaal of halfjaar, en betaal je binnen die periode steeds hetzelfde. Bij een dynamisch contract verandert het tarief elk uur mee met de groothandelsprijs. Dynamisch is dus veel fijnmaziger en vraagt dat je weet wanneer je verbruikt, terwijl variabel meer op een langzaam bewegend vast contract lijkt.

Ligt bij een vast contract mijn hele energierekening vast?

Nee. Een vast contract legt het leveringstarief en meestal het vastrecht vast. Energiebelasting, btw en de netbeheerkosten van je netbeheerder liggen niet vast en kunnen tussentijds veranderen, ook binnen de looptijd van je vaste contract.

Mag mijn leverancier het tarief tussentijds verhogen?

Bij een variabel of dynamisch contract wel, dat is inherent aan die vorm. Bij een vast contract mag de leverancier het afgesproken leveringstarief niet eenzijdig verhogen; wijzigt hij toch iets in je nadeel, dan moet hij dat vooraf aankondigen en mag je kosteloos opzeggen.

Betaal ik een opzegvergoeding als ik een variabel of dynamisch contract opzeg?

Een opzegvergoeding hoort bij een vaste looptijd, niet bij een contract dat toch al met de markt meebeweegt: er is dan geen vastgelegd tarief waarvan de leverancier schade kan aantonen. Wat er per contractvorm precies geldt, legt de ACM vast; die regel staat, met bron, in de tabel hierboven.

Wat is een modelcontract?

Een modelcontract is een standaardcontract met wettelijk vastgelegde basisvoorwaarden dat elke vergunninghoudende leverancier moet kunnen aanbieden, naast zijn eigen aanbod op maat. Het dient als vergelijkbaar referentiepunt: leg het aanbod op maat van een leverancier ernaast om te zien wat je precies extra betaalt of krijgt. Hoeveel modelcontracten een leverancier moet voeren en waarin ze verschillen, legt de ACM vast.

Welke contractvorm past bij zonnepanelen?

Dat hangt af van wat je contract met teruglevering doet: hoeveel je krijgt voor teruggeleverde stroom verschilt per contractvorm en verandert bovendien zodra de salderingsregeling stopt. Dat rekenen we uit op de teruglevering-pagina van dit cluster.

Verder in dit cluster

Elk onderwerp op deze pagina heeft een eigen, diepere pagina.

Bronnen

Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Bedragen en regelingen zijn tijdsgebonden. Het bronregister is in zijn geheel voor het laatst doorgelopen op 23 mei 2026. De bronnen op deze pagina zijn op 30 augustus 2026 toegevoegd en zijn dus nog niet in een veegbeurt meegenomen. Controleer de actuele voorwaarden altijd bij de bron voordat je beslist.

Zo controleren wij onze cijfers, en wat we doen als een bron niet te openen is

Weet eerst wat teruglevering je oplevert

Heb je zonnepanelen of overweeg je ze, dan hangt de waarde van een teruggeleverde kilowattuur af van je contractvorm en van het einde van de salderingsregeling. Die rekensom staat, met de bron erbij, op de teruglevering-pagina.

Reken teruglevering naZie je hele rekening