Koken zonder gas
Koken zonder gas: inductie, de aansluiting en de laatste gasverbruiker
Inductie is technisch de makkelijkste stap van het gas af en financieel de kleinste. Deze pagina legt uit hoe een inductiekookplaat de pan zelf verwarmt, wat hij van je meterkast en je netaansluiting vraagt, welke subsidie er wel en niet is, en waarom de overstap pas echt loont als de kookplaat het laatste gastoestel in huis was.
Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Laatst herzien in september 2026.
Het korte antwoord
Een inductiekookplaat verwarmt niet de plaat maar de pan zelf: een spoel onder het glas wekt een wisselend magnetisch veld op dat in de ijzerhoudende bodem van de pan stroompjes opwekt, en die stroompjes maken de bodem heet. Omdat er geen gloeiend element en geen vlam tussen zit, verdwijnt er veel minder warmte langs de pan de keuken in dan bij gas of bij een keramische plaat. Wat inductie van je huis vraagt, zit in de meterkast en niet in de keuken: een aparte kabel met een Perilex-stopcontact, meer dan één groep, en soms een aansluiting die het extra vermogen niet trekt. Koken is meestal de laatste en de kleinste gasverbruiker die overblijft; het loont om hem mee te nemen zodra de keuken of de meterkast toch open gaat, en pas als ook koken gasloos is, kun je de gasaansluiting laten verwijderen.
Hoe inductie werkt
Vier mechanismen verklaren het rendement, de pannenvraag en de manier van koken.
Het magnetisch veld verwarmt de pan, niet de plaat
Onder het glas van een inductiekookplaat ligt per kookzone een koperen spoel. Zodra je een zone aanzet, loopt er een snel wisselende stroom door die spoel, en die wekt een wisselend magnetisch veld op. Staat er een pan met een ijzerhoudende bodem op, dan wekt dat veld in die bodem kleine kringstromen op, en de weerstand van het metaal zet die stromen om in warmte. De bodem van de pan is dus het verwarmingselement; het glas wordt alleen warm omdat de hete pan erop staat.
Waarom het rendement hoger ligt
Bij gas verwarmt een vlam de onderkant van de pan, maar een groot deel van de hete verbrandingsgassen stroomt langs de pan omhoog en verwarmt de keuken in plaats van het eten. Een keramische plaat verwarmt eerst een gloeiend element en een dikke glasplaat, en pas daarna, door contact, de pan. Inductie slaat beide tussenstappen over: de warmte ontstaat in de panbodem zelf, en er is geen hete plaat en geen vlam die warmte kwijtraakt aan de omgeving. Daardoor kookt water sneller en blijft de keuken koeler, met minder energie voor hetzelfde resultaat.
Welke pannen werken: de magneettest
Inductie werkt alleen op een pan met een bodem die magnetiseerbaar is, dus met een laag staal of gietijzer erin. Aluminium, koper en de meeste glazen of keramische pannen zonder stalen bodemplaat blijven koud, hoe lang je de zone ook aanzet. De test is simpel: houd een koelkastmagneet tegen de onderkant van de pan. Blijft hij plakken, dan werkt de pan op inductie. In de winkel herken je geschikte pannen aan het spoelsymbool op de bodem of de verpakking.
Regelbaarheid en pandetectie
Omdat de warmte direct in de pan ontstaat, reageert inductie vrijwel meteen op een lagere of hogere stand, vergelijkbaar met de vlam van gas en anders dan de trage keramische plaat die eerst moet afkoelen. De zone werkt alleen als er een geschikte pan op staat: haal je de pan weg, dan stopt het veld en blijft alleen de warmte over die de pan aan het glas heeft afgegeven.
Het verschil in rendement is meetbaar in het jaarverbruik. Milieu Centraal publiceert het gemiddelde verbruik van een inductiekookplaat naast dat van een keramische plaat: controleer de actuele verbruikscijfers bij Milieu Centraal. Wat de aanschaf inclusief nieuwe pannen ongeveer kost, staat bij dezelfde bron: controleer de actuele kostenindicaties bij Milieu Centraal; het werk van de elektricien in de meterkast komt daar bovenop.
Inductie, keramisch en gas naast elkaar
Geen getallen, wel de eigenschappen die in de praktijk het verschil maken.
| Kenmerk | Inductie | Keramisch | Gas |
|---|---|---|---|
| Hoe de warmte ontstaat | In de bodem van de pan zelf, opgewekt door een magnetisch veld onder het glas | In een gloeiend element onder een dikke glasplaat; de plaat geeft de warmte door aan de pan | In een open vlam onder de pan; de hete verbrandingsgassen stromen langs de pan omhoog |
| Pannen | Alleen pannen met een magnetiseerbare bodem (staal, gietijzer); controleer met een magneet | Elke pan met een vlakke bodem; een kromme bodem raakt het glas slecht en kookt traag | Elke pan, ook met een kromme bodem of een wok met ronde onderkant |
| Regelbaarheid | Vrijwel direct, omhoog en omlaag; laagste standen vaak in korte pulsen | Traag: de glasplaat moet eerst opwarmen en koelt langzaam af, waardoor eten nakookt | Direct zichtbaar aan de vlam, omhoog en omlaag |
| Schoonmaak | Glad glas dat zelf niet gloeiend wordt; gemorst eten brandt nauwelijks in | Glad glas, maar de hete plaat laat gemorst eten inbranden en vraagt speciale schrapers | Pannendragers en branders die je los moet nemen; vet en aangekoekt eten rond de branders |
| Aansluiting | Aparte kabel vanuit de meterkast naar een Perilex-stopcontact, meer dan één groep; soms een zwaardere netaansluiting | Dezelfde eisen als inductie: aparte kabel, Perilex en meerdere groepen | Een gasaansluiting met gasmeter, een gasleiding naar de keuken en een gaskraan; de aansluiting kost vaste kosten, ook als je zuinig kookt |
| Wat je kwijtraakt | Je wok met ronde bodem, je aluminium pannen zonder stalen bodem, en het zicht op een vlam | De snelheid en de precisie van gas of inductie; het is de traagste van de drie | Niets aan gemak, maar wel de mogelijkheid om ooit van de gasaansluiting en zijn vaste kosten af te komen |
Wat een inductiekookplaat aan aansluiting vraagt
Het werk zit in de meterkast, niet in de keuken. Twee partijen, twee niveaus: je eigen elektricien voor de groepen en het Perilex-stopcontact, de netbeheerder alleen als de aansluiting zelf te licht is.
Perilex: een stopcontact voor meer dan één groep
Een inductiekookplaat vraagt kortstondig veel vermogen, meer dan één gewoon stopcontact en één gewone groep aankunnen. Daarom loopt er een aparte kabel van de meterkast naar de keuken, die eindigt in een Perilex-stopcontact: een stopcontact met meer contacten dan een gewoon stopcontact, zodat de kookplaat over meerdere groepen of fasen tegelijk wordt gevoed. Dat werk doet je eigen elektricien, en het is los van wat er met je netaansluiting gebeurt.
Twee fasen, of één fase met vermogensbegrenzing
Op een 3-fase aansluiting sluit de elektricien de kookplaat meestal aan op twee aparte fasen, zodat elke zone op vol vermogen kan. Op een 1-fase aansluiting kan het vaak ook: de kookplaat komt dan op twee groepen van dezelfde fase, of op één groep met de vermogensbegrenzing ingeschakeld. Die instelling, in de handleiding vaak power management of vermogensbegrenzing genoemd, zet een bovengrens op wat alle zones samen mogen trekken; zet je dan drie zones tegelijk op de hoogste stand, dan verdeelt de plaat het vermogen en warmt alles wat langzamer op. Dat is een compromis in kooksnelheid, geen reden om te verzwaren.
De groepenkast
Naast de kabel en het Perilex-stopcontact heeft de kookplaat eigen groepen in de meterkast nodig. In een oudere groepenkast met weinig vrije plaatsen betekent dat een uitbreiding of vervanging van de kast, opnieuw werk van je eigen elektricien. Een extra groep is iets anders dan een zwaardere aansluiting: de groep beveiligt de kookplaat, de hoofdzekering beveiligt het hele huis, en alleen die laatste is van de netbeheerder.
Wanneer de netaansluiting zelf het knelpunt is
Een inductiekookplaat alleen past in vrijwel elke woning, ook op 1x25A. Het knelpunt ontstaat als de kookplaat samenvalt met andere zware verbruikers die tegelijk aanstaan: een warmtepomp die op een winteravond draait, een laadpaal die de auto laadt, en dan om zes uur de kookplaat erbij. Dan telt de gelijktijdigheid op tot boven wat de hoofdzekering toelaat, en dan is de vraag of je moet verzwaren of slimmer moet sturen. Die afweging staat op de pagina over je elektriciteitsaansluiting, en het proces van verzwaren op de pagina daarnaast; vraag je installateur om de gelijktijdige piek door te rekenen voordat je een verzwaring aanvraagt.
Hoeveel groepen een kookplaat vraagt, hangt af van het model; Liander beschrijft als regionale netbeheerder wat gangbaar is, en je eigen netbeheerder en installateur zijn leidend: controleer de actuele aansluiteisen bij Liander. Of je aansluiting het aankan, hangt af van wat er verder tegelijk aanstaat; hoe je dat uitrekent en wat 1x25A of 3x25A werkelijk toelaat, staat op je elektriciteitsaansluiting, en het proces als sturen niet volstaat op aansluiting verzwaren.
De afzuigkap blijft nodig, om een andere reden
Bij koken op gas voert een afzuigkap naast kookdampen ook verbrandingsgassen af, waaronder stikstofdioxide, die de lucht in de keuken merkbaar vervuilen. Die verbrandingsgassen verdwijnen zodra je elektrisch kookt, en dat is een van de grootste winsten van de overstap voor de luchtkwaliteit in huis. Wat overblijft, is wat het koken zelf produceert: waterdamp, vet en fijnstof uit hete pannen en olie. Daarvoor blijft een afzuigkap met afvoer naar buiten de beste oplossing; een recirculatiekap filtert vet en geur maar laat de waterdamp in de keuken, en die vocht moet dan via het ventilatiesysteem weg. Hoe je ventilatiesysteem dat aankan, staat op de ventilatiepagina.
Welk ventilatiesysteem je hebt en of het de vochtproductie van een keuken bijhoudt, staat uitgewerkt op ventilatie in huis.
Subsidie: alleen naast een warmtenet
De ISDE kent een categorie voor een elektrische kookvoorziening, maar de koppeling is smaller dan de meeste mensen verwachten.
De ISDE-categorie elektrische kookvoorziening is gekoppeld aan een aansluiting op een warmtenet en aan het laten weghalen van de gasmeter. Wie de cv-ketel vervangt door een warmtepomp of alleen de kookplaat vervangt, valt er buiten, en het bedrag voor koken zit al in het subsidiebedrag voor de warmtenetaansluiting inbegrepen, zodat je het niet dubbel ontvangt. Om welk bedrag en welke voorwaarden het gaat: controleer de actuele voorwaarden en bedragen bij RVO. De aanvraag kent een termijn na aankoop, en de kookplaat moet nieuw zijn: controleer de actuele termijnen bij RVO. Het bewijs dat de gasmeter weg is, is per dit jaar versoepeld: controleer de actuele voorwaarden bij RVO. Hoe de aanvraag werkt en wat de meldcode is, staat op ISDE: zo werkt de regeling; controleer de actuele voorwaarden bij RVO voordat je koopt, want de kookcategorie is in het verleden gewijzigd en het budget kan gedurende het jaar op raken.
De volgorde: koken is de laatste en de kleinste stap
Inductie is geen besparingsmaatregel op zichzelf. Het is de stap die de gasaansluiting overbodig maakt, en daar zit de winst.
Koken is de kleinste gaspost
Van het gas dat een huishouden gebruikt, gaat verreweg het meeste naar verwarming en daarna naar warm water. Koken is een klein restje. Alleen daarom van het gas af gaan bespaart weinig, zolang de cv-ketel blijft branden en de vaste kosten van de gasaansluiting gewoon doorlopen.Neem het mee als de keuken of de meterkast open gaat
Een nieuwe keuken, een laadpaal of een warmtepomp betekent dat de elektricien toch al in de meterkast staat en er toch al kabels worden getrokken. Dat is het moment om de kookgroep en het Perilex-stopcontact mee te nemen, want apart terugkomen voor alleen de kookplaat kost een tweede keer voorrijden en breekwerk.De laatste stap maakt de aansluiting overbodig
Zodra verwarming en warm water al zonder gas werken, is de kookplaat het enige dat de gasaansluiting nog in leven houdt, inclusief het vastrecht en de netbeheerkosten voor gas. Dan wordt inductie ineens wel de moeite: niet om het koken, maar om de aansluiting te kunnen opzeggen.
De richting is landelijk vastgelegd: het beleid van de Rijksoverheid werkt toe naar wonen zonder aardgas, met een einddatum voor koken en stoken op gas en een tussendoel voor gemeenten. Welke datum en welk tussendoel dat zijn: controleer de actuele stand van het beleid bij Rijksoverheid. Dat is een beleidsdoel, geen verbod dat op een vaste dag voor jouw woning ingaat; het zegt wel dat een nieuwe gaskookplaat de laatste is die je koopt.
Als koken de laatste gasverbruiker was
Was de kookplaat het laatste toestel op gas, dan kun je na de overstap de gasaansluiting laten verwijderen. Dat zijn twee aparte handelingen bij twee aparte partijen: je zegt het leveringscontract voor gas op bij je energieleverancier, en je meldt bij je netbeheerder via mijnaansluiting.nl vanaf welke datum je de aansluiting niet meer gebruikt. De netbeheerder haalt dan de gasmeter en de leiding tot aan het net weg, en met de aansluiting verdwijnen ook de vaste kosten die je ervoor betaalde. Wat je precies kiest, wat de netbeheerder doet en wat het kost, staat op de pagina over het afsluiten van de gasaansluiting.
Lees gasaansluiting afsluiten voordat je iets opzegt: contract opzeggen, tijdelijk afsluiten en definitief verwijderen zijn drie verschillende dingen met drie verschillende kostenplaatjes.
Huurders en de verhuurder
Als huurder mag je kleine, omkeerbare veranderingen zonder overleg aanbrengen, maar een aparte kookgroep, een Perilex-stopcontact en een aanpassing van de groepenkast raken de vaste installatie van de woning en gelden als een woningverbetering waarvoor je de verhuurder schriftelijk om toestemming vraagt. Veel verhuurders werken mee, zeker als de wijk in een aanpak richting aardgasvrij zit, en woningcorporaties leveren inductie steeds vaker zelf mee bij renovatie. Let op de omgekeerde kant: een verhuurder die de woning gasloos maakt, moet op zijn beurt jouw instemming hebben met het renovatievoorstel. Het leveringscontract voor gas zeg je als huurder zelf op, maar het definitief laten verwijderen van de aansluiting raakt de woning en loopt daarom via de verhuurder.
De termijn waarbinnen een verhuurder op zo'n verzoek moet reageren, publiceert de Rijksoverheid: controleer de actuele termijnen bij Rijksoverheid. Wat je als huurder verder zelf mag veranderen, staat op huurwoning verduurzamen: wat kan ik zelf?.
Veiligheid: wat verandert en wat niet
Geen vlam en geen gas dat kan blijven stromen, maar de pan wordt net zo heet als altijd.
- Er is geen open vlam, dus geen theedoek, mouw of pannenlap die vlam vat, en geen gas dat kan blijven stromen als een pit uitgaat.
- De plaat wordt alleen warm door de pan die erop staat en koelt daarna snel af; de meeste platen tonen per zone een restwarmte-indicatie zolang het glas nog heet is.
- De pan zelf wordt wel degelijk heet: olie die je te lang zonder toezicht laat staan, kan ook op inductie vlam vatten, precies zoals op gas.
- Pandetectie schakelt een zone uit zodra je de pan weghaalt, en een kinderslot blokkeert de bediening; een lege zone die per ongeluk aanstaat, verwarmt niets.
- Wie een medisch implantaat zoals een pacemaker draagt, vraagt de fabrikant van het implantaat naar de afstand die tot een inductiekookplaat wordt aanbevolen; een keramische plaat heeft een veel zwakker magnetisch veld en is dan het alternatief.
Veelgestelde vragen
Werken mijn huidige pannen op inductie?
Alleen als de bodem magnetiseerbaar is, dus een laag staal of gietijzer bevat. Houd een magneet tegen de onderkant: blijft hij plakken, dan werkt de pan. Aluminium, koper en glas zonder stalen bodemplaat werken niet, en die pannen vervang je bij de overstap.
Heb ik drie fasen nodig voor een inductiekookplaat?
Nee. Op een 1-fase aansluiting kan een kookplaat op twee groepen van dezelfde fase, of op één groep met de vermogensbegrenzing ingeschakeld; je levert dan wat kooksnelheid in als alle zones tegelijk op hoog staan. Verzwaren wordt pas een vraag als de kookplaat samenvalt met een warmtepomp of laadpaal die tegelijk draaien.
Is er subsidie voor een inductiekookplaat?
De ISDE kent een categorie elektrische kookvoorziening, maar die is gekoppeld aan een aansluiting op een warmtenet en aan het weghalen van de gasmeter; wie overstapt op een warmtepomp of alleen de kookplaat vervangt, valt er buiten. Het bedrag en de precieze voorwaarden publiceert RVO en staan elders op deze pagina aangehaald.
Bespaart inductie geld ten opzichte van gas?
Aan energie voor het koken zelf verandert er weinig in geld: je ruilt een kleine hoeveelheid gas in voor een kleine hoeveelheid stroom, en inductie gebruikt die stroom efficiënter dan een keramische plaat. De echte besparing komt pas als koken het laatste gastoestel was en de gasaansluiting met zijn vaste kosten kan verdwijnen.
Wat gebeurt er met mijn gasaansluiting als ik alleen nog elektrisch kook?
Niets vanzelf. Zolang je hem niet opzegt, blijft de aansluiting bestaan en betaal je de vaste netbeheerkosten en het vastrecht van je leverancier door. Zeg je het leveringscontract op en meld je bij de netbeheerder dat je de aansluiting niet meer gebruikt, dan verwijdert die de meter en de leiding; dat proces staat op de pagina over het afsluiten van de gasaansluiting.
Mag ik als huurder overstappen op inductie?
De kookplaat zelf mag je kopen, maar de aparte groep, het Perilex-stopcontact en een aanpassing van de groepenkast zijn een woningverbetering waarvoor je de verhuurder om toestemming vraagt. De verhuurder moet daar binnen een vaste termijn op reageren; welke termijn dat is, staat bij de Rijksoverheid en is elders op deze pagina aangehaald.
Is een keramische plaat een goed alternatief?
Keramisch werkt op elke pan met een vlakke bodem en heeft een veel zwakker magnetisch veld, maar het is de traagste van de drie: de glasplaat moet eerst opwarmen en blijft daarna lang heet, waardoor eten nakookt en gemorst eten inbrandt. Het gebruikt meer stroom dan inductie voor hetzelfde koken. Kies het alleen als het magnetisch veld voor jou een reden is of als je pannen niet wilt vervangen.
Verder lezen
Van de kookplaat naar de aansluiting, de subsidie en de situaties waarin de volgorde ertoe doet.
Gasaansluiting afsluiten
Contract opzeggen, tijdelijk afsluiten of definitief verwijderen: wie wat regelt en wat je blijft betalen.
Lees verderJe elektriciteitsaansluiting
Wat er tegelijk op je aansluiting past als de kookplaat samenvalt met een warmtepomp of laadpaal.
Lees verderAansluiting verzwaren
Het proces en de blijvende kosten, voor het geval sturen niet volstaat.
Lees verderVentilatie in huis
Waar de waterdamp van het koken heen moet als de afzuigkap recirculeert.
Lees verderISDE: zo werkt de regeling
De regels achter de kookcategorie: aanvraagtermijn, meldcode en de koppeling aan een warmtenet.
Lees verderEen jaren 30-woning van het gas af
De volgorde van isoleren, verwarmen, warm water en koken, uitgewerkt voor een oudere woning.
Lees verderHuurwoning verduurzamen: wat kan ik zelf?
Wat je als huurder zonder en met toestemming van de verhuurder mag veranderen.
Lees verderWarmtenet
De enige aansluiting waarbij de ISDE ook de elektrische kookvoorziening meeneemt.
Lees verder
Begrippen op deze pagina staan uitgelegd in de begrippenlijst: Aansluitwaarde, Eén en drie fasen, Groepenkast en aardlekschakelaar, Gelijktijdigheid, ISDE.
Bronnen
- Milieu CentraalInductiekookplaat: hoe inductie werkt, geschikte pannen en verbruik naast keramisch
- Milieu CentraalKoken met een stekker: veiligheid, luchtkwaliteit, afzuigkap en kostenindicatie
- Milieu CentraalSubsidie elektrische kookplaat: de koppeling aan een warmtenetaansluiting
- RVOISDE: elektrische kookvoorziening voor woningeigenaren
- RVOISDE: wat is er gewijzigd vanaf 2026?
- LianderElektrisch koken: kabel, Perilex-aansluiting en groepen in de meterkast (regionale netbeheerder, als voorbeeld)
- StedinWelke aansluiting heb ik nodig om elektrisch te koken? (regionale netbeheerder, als voorbeeld)
- Milieu CentraalVentilatie in huis
- Milieu CentraalAardgasvrij wonen: wat er nodig is en in welke volgorde
- RijksoverheidHoe lang kan ik nog koken en stoken op gas?
- RijksoverheidMag ik mijn huurwoning verbouwen of renoveren?
Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Bedragen en regelingen zijn tijdsgebonden. Het bronregister is in zijn geheel voor het laatst doorgelopen op 23 mei 2026. De bronnen op deze pagina zijn op 1 september 2026 toegevoegd en zijn dus nog niet in een veegbeurt meegenomen. Controleer de actuele voorwaarden altijd bij de bron voordat je beslist.
Zo controleren wij onze cijfers, en wat we doen als een bron niet te openen is
Was koken het laatste op gas? Dan kan de aansluiting weg
Zolang de gasaansluiting blijft bestaan, betaal je er vaste kosten voor, ook als er geen kubieke meter meer doorheen gaat. Op de volgende pagina staat het verschil tussen je contract opzeggen en de aansluiting laten verwijderen, wat de netbeheerder doet en wat het kost.