Netcongestie

Het elektriciteitsnet is aangelegd op een realistische inschatting van hoeveel er op elk moment tegelijk wordt gevraagd en geleverd, niet op de som van alles wat er ooit op zou kunnen worden aangesloten. Congestie ontstaat wanneer die inschatting op een deel van het net wordt ingehaald: de aangevraagde of aangeboden capaciteit op piekmomenten overschrijdt wat de kabels en stations daar aankunnen. Dat is nadrukkelijk lokaal, niet landelijk: een straat, een wijk of een bedrijventerrein kan vol zitten terwijl het net een postcode verderop nog volop ruimte heeft, en dat verschil is precies waarom er geen landelijk antwoord bestaat op de vraag of jij last hebt van congestie.

Er is een belangrijk onderscheid tussen een bestaande kleinverbruikaansluiting die je al hebt, een verzwaring van die aansluiting, en een nieuwe grootverbruikaansluiting: congestie raakt vooral de laatste twee. Je huidige, dagelijkse stroomgebruik blijft in de regel gewoon doorgaan, ook in een gebied met congestie. Wat congestie wel raakt, is de snelheid waarmee een netbeheerder een verzwaringsaanvraag kan uitvoeren, en de ruimte die er lokaal is om zelf opgewekte stroom terug te leveren. Afname en teruglevering zijn daarbij twee aparte vraagstukken met vaak een andere status op de capaciteitskaart: een gebied kan ruimte hebben voor afname en toch vol zitten voor teruglevering, of andersom.

Netbeheer Nederland houdt een landelijke capaciteitskaart bij die per gebied toont waar nog transportcapaciteit beschikbaar is, waar geplande netuitbreidingen lopen en waar een wachtrij is ontstaan, met aparte kaarten voor afname en voor teruglevering. Sta je op een wachtlijst, dan verwerkt de netbeheerder aanvragen in de regel op volgorde van binnenkomst, met soms een vorm van prioritering voor bepaalde maatschappelijke functies. Zoek je eigen postcode op de kaart op in plaats van op een landelijk gemiddelde te varen, want het aantal aanvragen in de wachtrij verandert per gebied en per maand.

Om congestie op te lossen, moet een netbeheerder het net op die plek uitbreiden: nieuwe onderstations, extra distributiekasten of zwaardere kabels. Dat is complexe, vergunningsplichtige infrastructuur die jaren in beslag neemt, mede door een tekort aan technisch personeel en lange doorlooptijden bij vergunningen. Netbeheer Nederland en de regionale netbeheerders publiceren de geplande uitbreidingen per gebied op de capaciteitskaart; dat is feitelijke informatie over een tijdlijn, geen belofte over een datum waarop jouw aanvraag klaar is.