Verwarmen op lage temperatuur · Stooklijn
De stooklijn instellen: stap voor stap verlagen
Een stooklijn is de instelling waarmee je ketel de aanvoertemperatuur aanpast aan de buitentemperatuur. Hem verlagen kost niets en levert het hele stookseizoen een beetje extra rendement op.
Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Laatst herzien in augustus 2026.
Het korte antwoord
Een stooklijn is de instelling die bepaalt welke aanvoertemperatuur je verwarmingstoestel maakt bij welke buitentemperatuur: hoe kouder het buiten is, hoe warmer het water dat naar je radiatoren gaat. Met een weersafhankelijke regeling en een buitenvoeler stelt de ketel die temperatuur continu bij, in plaats van steeds op een vaste hoge temperatuur te stoken. Een stooklijn die hoger staat dan nodig, kost gas zonder dat je het merkt, want de woning wordt wel warm. Verlaag hem daarom stapsgewijs, tot de woning op de koudste dagen net nog op temperatuur komt.
Wat een stooklijn is
De stooklijn is een rechte lijn tussen twee punten: de aanvoertemperatuur bij een milde buitentemperatuur en de aanvoertemperatuur bij een koude buitentemperatuur. De ketel berekent daartussen zelf welke temperatuur hij op een gegeven moment moet maken.
| Buitentemperatuur | Aanvoertemperatuur |
|---|---|
| 15 °C buiten (mild) | 35 °C aanvoer |
| 0 °C buiten (koud) | 55 °C aanvoer |
Dit is een voorbeeld om het principe te laten zien, geen instelling om over te nemen. Welke twee punten bij jouw woning passen, hangt af van isolatie en radiatorcapaciteit, en dat vind je alleen door te testen. Zie de begripsomschrijving van stooklijn voor de formele definitie en aanvoertemperatuur voor het onderliggende begrip.
Weersafhankelijk regelen versus aan-uit
Niet elke ketel regelt zo. Het verschil bepaalt of verlagen via een stooklijn voor jouw installatie überhaupt een optie is.
Een moduleerende ketel met buitenvoeler regelt continu bij: hij berekent op elk moment de aanvoertemperatuur die bij de actuele buitentemperatuur hoort, en verstookt daarvoor precies genoeg gas. Een systeem zonder buitenvoeler werkt op aan-uit: de ketel stookt op naar een vaste, doorgaans hoge temperatuur, schakelt uit zodra de kamerthermostaat tevreden is, en begint daarna weer van voren af aan. Dat tweede systeem kent geen stooklijn om te verlagen; de eerste stap is dan navragen of je installateur een buitenvoeler kan toevoegen.
Stap voor stap verlagen
Vijf stappen, verspreid over meerdere koude dagen. Haast is de meest gemaakte fout.
- 1
Stel het uitgangspunt vast
Noteer op welke stand je stooklijn nu staat, of vraag het aan je installateur als je het niet weet. Doe dit op een koude dag, zodat je een eerlijk beginpunt hebt om tegen af te zetten.
- 2
Verlaag in kleine stappen
Zet de aanvoertemperatuur een paar graden lager, niet in één keer tien graden. Grote sprongen maken het onmogelijk te zien welke stap precies te ver ging.
- 3
Wacht per stap enkele koude dagen
Beoordeel niet na één avond. Een woning heeft tijd nodig om op een nieuwe stooklijn in te regelen, en één zachte dag zegt niets over hoe het op de koudste dag van het jaar gaat.
- 4
Beoordeel per kamer
Loop na een paar dagen alle kamers langs. Blijft er één achter, dan is dat vaak een enkele te krappe radiator en niet een reden om de hele stooklijn terug te draaien.
- 5
Ga terug omhoog bij een echt tekort
Wordt een kamer structureel niet warm genoeg op koude dagen, zet de stooklijn dan een stap terug, of pak eerst de radiator aan die achterblijft. Lukt het wel, dan is dit je nieuwe uitgangspunt om het jaar daarna verder te verlagen.
Wanneer het misgaat
Elke stap kost een paar koude dagen geduld. Wie in één keer tien graden zakt en de volgende ochtend concludeert dat het huis koud wordt, trekt een verkeerde conclusie: misschien had de woning tijd nodig om in te regelen, of testte je toevallig in een zachte periode. Test daarom altijd op een echt koude dag, en verlaag in kleine stappen zodat je precies weet welke stap te ver ging als een kamer tekortschiet. Eén te krappe radiator dwingt vaak de hele stooklijn omhoog: vergroot die ene radiator en de rest van de woning kan alsnog op een lagere temperatuur draaien.
Nachtverlaging bij een lage stooklijn
Bij radiatoren op een gematigde temperatuur kan een nachtverlaging van een paar graden nog zin hebben. Bij vloerverwarming en bij een volledig elektrische warmtepomp ligt dat anders: het systeem reageert traag, dus een diepe verlaging 's nachts betekent dat de installatie 's ochtends hard moet werken om de woning weer op temperatuur te krijgen, en die opwarming kost vaak meer energie dan de nacht bespaart. Zet in dat geval liever een klein, constant verschil van één tot twee graden dan een grote terugval.
Wat de installateur standaard instelt
Een fabrieks- of opleverinstelling staat vaak hoger dan nodig, simpelweg omdat een hoge stooklijn nooit tot een klacht over een koude kamer leidt. Dat is geen fout van de installateur, maar het is ook niet in jouw voordeel: hij beschermt zichzelf tegen een terugbelverzoek, niet jouw gasrekening. Vraag er bij oplevering expliciet naar, of stel hem zelf stapsgewijs bij zoals hierboven beschreven.
Veelgestelde vragen
Wat is een stooklijn?
De instelling die bepaalt welke aanvoertemperatuur je ketel maakt bij een bepaalde buitentemperatuur. Met een weersafhankelijke regeling stel je die lijn in door twee punten vast te leggen, bijvoorbeeld de aanvoertemperatuur bij 15 °C buiten en bij 0 °C buiten; de ketel berekent daartussen zelf de juiste waarde.
Hoe weet ik of mijn ketel weersafhankelijk regelt?
Kijk of er een buitenvoeler aan de gevel hangt en of het bedieningspaneel of de app een stooklijn of weersafhankelijke curve toont. Heeft je ketel alleen een kamerthermostaat zonder buitenvoeler, dan regelt hij op aan-uit in plaats van continu bij te sturen; vraag je installateur of een buitenvoeler kan worden toegevoegd.
Hoeveel kan ik de stooklijn verlagen?
Dat hangt volledig van je woning af: isolatie en de capaciteit van je radiatoren bepalen het plafond. Verlaag stapsgewijs en test op koude dagen; de grens is bereikt zodra een kamer structureel niet meer warm genoeg wordt.
Is nachtverlaging verstandig bij een lage stooklijn?
Bij radiatoren op een gematigde temperatuur kan een kleine nachtverlaging van een paar graden nog zin hebben. Bij vloerverwarming en zeker bij een volledig elektrische warmtepomp werkt een diepe nachtverlaging vaak averechts: de opwarming in de ochtend kost meer energie dan de nacht bespaart, omdat het systeem traag reageert. Zet in dat geval liever een klein, constant verschil van één of twee graden.
Waarom wordt één kamer niet warm na het verlagen?
Meestal omdat die radiator voor de nieuwe, lagere temperatuur te klein is voor de warmtevraag van die ruimte, of omdat de woning daar niet is ingeregeld en het water de weg van de minste weerstand naar andere radiatoren neemt. Zie waterzijdig inregelen voor de tweede oorzaak.
Geldt een stooklijn ook voor een warmtepomp?
Ja. Ook een warmtepomp regelt de aanvoertemperatuur via een curve die afhangt van de buitentemperatuur, en hoe lager die kan blijven, hoe hoger de SCOP en hoe lager de stroomkosten. Het principe is identiek aan dat van een cv-ketel.
Verder lezen
Verwarmen op lage temperatuur
Waarom een lagere temperatuur geld scheelt, en de andere twee knoppen.
Lees verderWaterzijdig inregelen
Maakt een verdere verlaging van de stooklijn mogelijk als één kamer achterblijft.
Lees verderPast een warmtepomp bij mijn woning?
Dezelfde stooklijn-logica geldt straks bij een warmtepomp, met een SCOP die profiteert van elke graad lager.
Lees verder
Bronnen
- Milieu CentraalCv-ketel: onderhoud en instelling
- Milieu CentraalLagetemperatuurverwarming (ltv)
Onderhouden door de redactie van ThuisBesparen.nl. Bedragen en regelingen zijn tijdsgebonden. Het bronregister is in zijn geheel voor het laatst doorgelopen op 23 mei 2026. De bronnen op deze pagina zijn op 30 augustus 2026 toegevoegd en zijn dus nog niet in een veegbeurt meegenomen. Controleer de actuele voorwaarden altijd bij de bron voordat je beslist.
Zo controleren wij onze cijfers, en wat we doen als een bron niet te openen is
Zie wat een lagere temperatuur in je woning oplevert
De stooklijn is de eerste knop. Lees waarom hij werkt en welke andere twee knoppen er zijn.