Onderhoud, levensduur en garantie van zonnepanelen

Degradatie is de geleidelijke, onomkeerbare afname van het vermogen van een paneel. Ze komt door veroudering van de cellen, de folie en de contacten onder invloed van licht, warmte en vocht. In het eerste jaar is de afname doorgaans het grootst, daarna verloopt ze langzaam en vrij regelmatig. Een fabrikant drukt zijn belofte uit als een vermogensgarantie: een deel van het oorspronkelijke vermogen dat het paneel na een genoemd aantal jaren nog moet halen, met daartussen vaak een curve die per jaar een maximale afname noemt.

Levensduur is iets anders dan de garantietermijn. Een paneel stopt aan het einde van zijn vermogensgarantie niet met werken; het levert alleen minder dan toen het nieuw was, en op een gegeven moment is de opbrengst zo laag of de omvormer zo oud dat vervangen door nieuwe, sterkere panelen meer oplevert dan doorgaan. Reken in je terugverdienberekening met een opbrengst die elk jaar iets afneemt in plaats van met het vermogen van het eerste jaar, en met een omvormervervanging halverwege.

Het begrip degradatie en vermogensgarantie staat in één zin in de begrippenlijst.

De opbrengst is het enige wat je van een installatie van buitenaf ziet, en de monitoring van de omvormer is het instrument. Vergelijk elke maand de gemeten opbrengst met de verwachting uit de offerte en met dezelfde maand een jaar eerder. Een gestage daling die groter is dan de degradatie wijst op vervuiling, een verouderende omvormer of een paneel dat uitvalt; een plotselinge daling op een deel van het systeem wijst op een defecte string, een kapotte optimizer of een uitgeschakelde omvormer. Bij micro-omvormers of optimizers zie je het per paneel, bij een string-omvormer per string.

Stel meldingen in voor dagen zonder productie en houd de wifi-verbinding van de omvormer werkend; een omvormer die niet meldt, is niet hetzelfde als een omvormer die werkt. Zie je op zonnige middagen gaten in de productie, dan schakelt de omvormer waarschijnlijk uit door een te hoge netspanning, en dat is een netprobleem, geen defect.

De omvormer is het onderdeel dat het eerst aan vervanging toe is, en die vervanging valt buiten de garantie op de panelen. Plan hem in: reserveer het bedrag, bewaar de gegevens van de strings en de instellingen, en gebruik het moment om te beslissen of je een hybride omvormer wilt als een thuisbatterij in beeld is. Een omvormer die na jaren nog werkt maar in de monitoring steeds vaker terugschakelt of foutmeldingen geeft, is al bezig te vertrekken; wacht niet tot een zomer zonder opbrengst.

Hoe je een omvormer kiest, met welke levensduur wordt gerekend en wat een hybride omvormer toevoegt, staat op omvormer en optimizers.

Zonnepanelen vallen onder de producentenverantwoordelijkheid voor afgedankte elektrische apparaten: wie panelen in Nederland op de markt brengt, betaalt mee aan de inzameling en de verwerking, en de consument levert afgedankte panelen gratis in. In de praktijk kan dat bij de milieustraat van de gemeente, en bij de installateur die de nieuwe panelen levert, die de oude moet meenemen. De organisatie die de inzameling en de verwerking namens de producenten regelt, is Stichting OPEN; sinds wanneer en op welke grondslag staat hieronder aangehaald.

Een paneel is aan het einde nog grotendeels glas en aluminium, met een klein aandeel silicium, koper, zilver en kunststof folie. Hoogwaardige verwerking haalt die grondstoffen eruit; laagwaardige verwerking vermaalt het glas. Gooi een paneel nooit bij het bouwafval en verkoop het niet zomaar door: een oud paneel op een nieuw dak is een verzekeringsvraag voor de koper en een garantie heeft het niet meer.

Zolang je saldeert, maakt het voor je rekening niet uit wanneer een paneel zijn stroom levert: elke kilowattuur wordt weggestreept tegen je verbruik. Na het einde van salderen is alleen de stroom die je zelf verbruikt op het moment van opwek het volle leveringstarief waard; de rest levert de terugleververgoeding van je leverancier op, die lager ligt. Een verouderende installatie verliest dus opbrengst door degradatie, en daarbovenop waarde per kilowattuur als je verbruik niet met de opwek meebeweegt. Dat is de reden om verbruik naar de zonuren te verschuiven, en de reden om een omvormervervanging aan te grijpen voor een hybride model als een thuisbatterij in beeld is. Wat teruglevering na salderen precies waard is, staat op de pagina over teruglevering.

Wat zelfconsumptie is en hoe je die verhoogt voordat je aan opslag denkt, staat op net zonnepanelen: thuisbatterij of nog niet?; wat salderen, de terugleververgoeding en terugleverkosten van elkaar onderscheidt, op teruglevering.