Spouwmuurisolatie: vooropname, materialen, vocht en vleermuizen

Een gevel die veel slagregen vangt, meestal de zuidwestkant en gevels zonder dakoverstek, kan na het vullen vocht aan het binnenblad doorgeven: het materiaal raakt nat, isoleert dan slechter en transporteert water naar de plek waar het voorheen nooit kwam. Bij een gevel van hard, gebakken metselwerk met gaaf voegwerk is dat risico klein; bij zacht, poreus metselwerk, uitgesleten voegen of scheuren is eerst gevelherstel nodig. Hydrofoberen, het waterafstotend maken van de gevel, wordt vaak als oplossing genoemd, maar het sluit ook de weg af waarlangs de gevel droogt en hoort daarom alleen na een deskundig oordeel over de steen.

Natte plekken binnen, zoutuitslag, loslatend stucwerk of een muffe geur onderaan de muur wijzen op doorslaand of optrekkend vocht, en isoleren over een vochtprobleem heen verplaatst het naar de constructie waar je het niet meer ziet. Hetzelfde geldt voor een gevel met een dampdichte afwerking, zoals een geglazuurde steen of een dichte verflaag: het buitenblad kan dan niet naar buiten drogen, en zodra de spouw gevuld is ook niet meer naar binnen.

Een spouw die onderaan onder het maaiveld doorloopt, een spouw zonder open stootvoegen of een spouw die smaller is dan het materiaal aankan, hoort ook bij de gevallen waarin een goed bedrijf nee zegt. Wie een offerte krijgt zonder dat iemand in de spouw heeft gekeken, heeft geen offerte maar een gok.

De soortenbescherming die vroeger in de Wet natuurbescherming stond, is opgegaan in de Omgevingswet. Verblijfplaatsen van beschermde soorten mogen niet worden verstoord of vernield, en een spouw vullen terwijl er vleermuizen in zitten, is precies dat: de dieren worden ingesloten of raken hun verblijf kwijt. Een woningeigenaar die dat laat gebeuren, is daarvoor aanspreekbaar, ook als het bedrijf de gaten boorde.

De werkwijze die daar rekening mee houdt heet natuurvriendelijk isoleren. Het gebouw wordt eerst natuurvrij gemaakt: openingen krijgen voorzieningen waardoor dieren de spouw kunnen verlaten maar niet terugkeren, er wordt een wachttijd aangehouden, en het bedrijf zorgt voor vervangende verblijfplaatsen. Het Rijk heeft daarvoor een landelijke leidraad en een landelijke aanpak opgezet, en gemeenten stellen soortenmanagementplannen op waaronder bedrijven met een erkende werkwijze mogen isoleren zonder dat elke eigenaar apart ecologisch onderzoek laat doen. Buiten zo’n werkwijze of plan is een omgevingsvergunning nodig.

Vraag het isolatiebedrijf dus niet of er vleermuizen zitten, maar hoe het aantoont dat de spouw natuurvrij is voordat het boort, onder welke gedragscode of welk soortenmanagementplan het werkt, en wat het doet als het tijdens het werk toch dieren aantreft. Een bedrijf dat die vragen wegwuift, neemt een risico dat bij jou belandt.

Voor de ISDE geldt dat een bouw- of installatiebedrijf al het werk uitvoert, van voorbereiding tot afwerking, en dat het materiaal op de meldcodelijst van RVO staat. Doe-het-zelf spouwvulling bestaat daarom subsidiabel niet, en dat is geen gemis: het inblazen vraagt apparatuur en ervaring om de dichtheid en verdeling goed te krijgen.

Voor spouwmuurisolatie bestaan procescertificaten van private certificerende instellingen die de werkwijze van een bedrijf periodiek toetsen. Welk certificaat welke waarde heeft, verschilt per regeling en verandert; wij noemen er hier bewust geen. Vraag het bedrijf welk certificaat het voert, wie het afgeeft, wat de toetsing inhoudt en of de uitvoering van jouw woning eronder valt, en controleer bij RVO welke eisen aan de uitvoerder op dit moment gelden.